Dil Tarih Coğrafya

Su kirliliğine sebep olan faktörler çok çeşitlidir. Bunları aşağıdaki kategorilerde incelenmiştir. Su Kirliliği ve Organik Kirleticiler Organik kirleticiler sularda çözünmüş olan oksijeni tüketerek kirlenmeye sebep olan maddelerdir. Böyle maddeler daha çok antropojenik faaliyetler (ev atıkları, hayvan atıkları, gıda fabrikaları atıkları, kağıt fabrikaları atıkları ...) sonucu sulara karışırlar ve karıştıkları sular durgunsa, bunlar suyun dibinde toplanırlar. Buna sedimantasyon denir. Sedimantasyonla çöken organik maddeler içinde inorganik maddeler de bulunur. Organik ve inorganik maddelerin bir karışımı olan sedimentler, bakteriler ve öteki mikroorganizmalar için iyi bir ortamdır. Böyle bir ortamda mikroorganizmalar suda çözünmüş oksijeni de kullanarak sedimantasyondaki organik maddeleri parçalarlar ve onlardan su, CO², nitrat, sülfat ve fosfat meydana getirirler. Bu şekilde sedimentte bulunan organik maddelerin suda çözünmüş halde bulunan oksijen yanında mikroorganizmalar t...

Fosil yakıtlar, yeraltındaki tortulardan 100 milyonlarca yılda oluşan, kömür, petrol ve doğalgaz gibi yakıtlardır. Kömür, petrol ve doğalgaz yoğunlaştırılmış enerji kaynağı olarak yeraltından kolay çıkarılır ve nakledilir. Yandığı zaman kömür ve petrol, çevreyi çok fazla kirletir. Fosil yakıtlı santrallerden yılda milyonlarca ton kükürt ve azotoksit ile on binlerce ton kirletici parçacıklar meydana gelir ve bunlar atmosfere yayılır. Kükürt ve azotoksitler asit yağmuruna yol açarlar. Asit yağmurları ise bitkilerin, nehir ve göllerdeki balıkların ölümüne sebep olurkten, metal sanayi ürünlerine de zarar verirler. Azotoksit, ozon tabakasının incelmesine ve delinmesine yol açar. Ozon tabakası, ultraviyole (mor ötesi) ışınları soğurarak biyosferi korur, stratosferi ısıtır. Ozon tabakasının incelmesinin insan sağlığına, ekolojik sisteme ve ekonomiye büyük zararları vardır. Fosil yakıtlardan bol miktarda CO2 yayılması olur. CO2 atmosferde sera etkisi yaratır, yani CO2 güneşten gelip yere ulaşa...

Maddelerin yapısında var olan çeşitli şekillerde (yanma, düşme, sürtünme, hareket etme vb.) açığa çıkan güç. Fiziksel anlamda, hareket ettirici güç demektir. Enerji, mekanik (potansiyel, kinetik), ışık, elektriksel, manyetik, kimyasal, hidrolik, nükleer enerjiler diye ayırt edilmektedir. Kullanılan Enerji Kaynakları Dünyada mevcut enerji kaynakları şu şekilde incelenebilir. Kömür, petrol, elektrik, ticari olmayan kaynaklar olarak da tanımlanan odun, hayvan ve bitki artıkları, konvansiyonel kaynaklar grubuna; jeotermal, biogaz, güneş enerjisi ise yeni ve temiz enerji kaynakları grubuna girmektedir. Kömür Enerji kaynaklarının belli başlılarından olan kömür, faydalı özelliği yanında çevre sorunları bakımından da insan sağlığına ve çevreye olumsuz etkileri hayli fazla bir maddedir. Ancak gene de insan yaşamına olan katkısı dolayısıyla ve alınabilecek bazı tedbirlerle zararlarının azaltılması mümkün olduğundan kömür önemini koruyabilmektedir. Kömür, havanın serbest oksijeni ...

• Canlıların yaşamsal faaliyetleri için gerekli olan su, insan etkinlikleri (tarım, hayvancılık, sanayi, temizlik) için de gerekli olan bir maddedir. • Dünya yüzeyinin % 71'ini kaplayan denizler dışında atmosferde, yer altında ve karalar üzerindeki göl ve nehirlerde de su bulunmaktadır. • Türkiyede tatlı suların % 16'sı içme, %12'si sanayi, % 72'si de tarımsal faaliyetler için kullanılır. • Uygarlığın gelişimine paralel olarak suya ihtiyaç artmış, uzaklardan su getiren sistemler inşa edilmiştir. • İlk kültür merkezleri su boylarında ortaya çıkmıştır. • Atık-kirli sular da kanalizasyon sistemiyle uzaklara taşınarak bulaşıcı hastalıklardan korunmuşlardır. • Günümüzde 1 milyardan fazla insan temiz içme suyuna ulaşamıyor. • Su kaynaklı hastalıklar dünyanın birçok yerinde insanların ölümüne neden olmaya devam ediyor. • Bazı yerlerde tarımsal üretim için zorlanan su kaynakları tükeniyor. Aral gölü örneği yanında bizim Akşehir gölümüz tüketilen tatlı sulara örneklerdir...

Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiş bölgeleri çevre kirlenmesi ve bozulmasına karşı korumak, bu alanların doğal güzelliklerini ne tarihi değerlerinin gelecek nesillere intikalini teminat altına almak için oluşturulmuş bölgelerdir. • Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi • Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi • Patara Özel Çevre Koruma Bölgesi • Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi • Göksu Özel Çevre Koruma Bölgesi • Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi • Pamukkale Özel Çevre Koruma Bölgesi • Ihlara Özel Çevre Koruma Bölgesi • Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi • Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi • Datça Özel Çevre Koruma Bölgesi • Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi

• Denizlerdeki besin zincirinde bitkisel planton-fitoplankton en alt basamağı oluşturur. • Bitkisel planktonlarla beslenen hayvansal plankton-zooplankton ikinci basamağı oluşturur. • Küçük balıklardan büyük balıklara ve sonunda insana ulaşan beslenme zinciri. • İnsan, faydalandığı denizleri çeşitli yollarla etkilemekte yani kirletmektedir. Doğal kirlenme söz konusu ise de insan kaynaklı kirlilik çok daha etkili olmaktadır. • Doğal kirlilik; yanardağ etkinlikleri, rüzgar, deprem, mevsimsel sıcaklık değişmeleri etkisiyle ortaya çıkmaktadır. Su Kirliliği ve İnsan Etkileri Yeraltı Suları Kirliliği Yağmur suyu yeryüzüne indiği andan itibaren kirlilik oranında ani bir artış olur. Hayvansal ve bitkisel artıklar, doğal ve suni gübreler, pestisitler ve mikroorganizmalar su ile yeraltına doğru taşınır. Suyun yüzey kısımlarındaki toprak tabakasından süzülmesi sonucunda, zemin cinsi özelliklerine de bağlı olarak kalitesinde önemli miktarlarda artış olur. Askıdaki maddelerin tamamına...

Nükleer enerji deyince, son yaşanan olayları da göz önünde bulundurursak, maalesef aklımıza alternatif veya ucuz enerji üretimi yerine Japonya’da çok kısa bir zaman önce yaşanan ve hala yaşanma ihtimali bulunan nükleer felaket ve tabii ki Çernobil geliyor. Güçlerinin yettiğince reaktörün güvenliğini sağlamaya çalışan Japon halkının, belki tüm dünyanın geleceği için cesurca hayatlarını tehlikeye atan o Japon itfaiye memurlarının veya Karadeniz’deki çayların güvenli olduğunu kanıtlamak için kameralar önünde çay içen Bakan’ın görüntüsü, akıllarımızdan silinmiyor bir türlü ve uzun süre silineceğini de sanmıyorum. Nükleer enerjiyi şiddetli bir şekilde tamamen reddetmeden önce avantajlarına da bakmakta fayda var tabii. Nükleer karşıtları, bu enerji tipinin savunucularını genelde ulusal ve uluslararası çıkar grupları, oy peşinde koşan siyasiler veya insanları kandırmaya çalışan nükleer enerji hayranı bilim adamları olarak belirlese de[1]; nükleer enerjinin gerekli ve zorunlu olduğunu düşüne...

Son birkaç yıldır sürekli gündeme gelen nükleer enerji ve nükleer santraller konusu çevreciler ve politikacılar arasında tartışma konusu oluyor. Acaba nükleer santraller riskli midir? Türkiye neden nüklleer santral yapmak istiyor? Nükleer santrallerin zararları nelerdir? Japonya'da yaşanan nükleer santral patlamasının ardından Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na pek çok soru geldi. İşte o sorular ve cevapları... Türkiye'nin resmi nükleer ve radyasyon takip kurumu olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na (TAEK) hergün pek çok soru geliyor. TAEK'e sorulan bazı sorular ve yanıtlar şöyle; Atom nedir? TAEK: Bir elementin kimyasal özelliklerini taşıyan en küçük parçasına atom denilmektedir. Evrende bilinen bütün maddeler (kozmik madde, yüksek enerjili madde ve anti madde hariç), pozitif yüklü bir çekirdek ve etrafında dönen negatif yüklü elektronlardan oluşan yaklaşık 100 farklı atomdan meydana gelmektedir. Nükleer reaktörler enerji dışında bir şey üretir mi? TAEK: N...

Petrol türevi yakıtlar olan benzin, doğalgaz, motorin gibi enerji kaynakları tükenmeyen kaynaklar değillerdir. Bu enerji kaynaklarının zaman içinde tamamen tükenmesine kesin gözüyle bakılmaktadır. Gerek tükenecek bir kaynak olmaları, gerekse çevreye birçok olumsuz etkilerinin bulunması fosil yakıtların gelecekte kullanılamayacağını ortaya koymaktadır. Bu durumda tükenmeyen ve çevreye daha az zarar veren enerji kaynaklarının önemi giderek artmaktadır. Yaygın olarak kullanılan hidrolik enerjinin yanında fotovoltaik enerji gibi henüz gelişme aşamasında olan birçok enerji türü yenilenebilir özelliktedir ve doğa kaynaklarının korunmasına katkıda bulunmaktadır. Güneş Enerjisi Güneş enerjisi yenilenebilir enerji dallarından en popüler olanıdır. Doğanın doğal bir enerji kaynağı olan güneş günümüze birçok alanda kullanılmaktadır. Güneş kollektörleriyle su ısıtmak amacıyla kullanılan güneş enerjisi, güneş pili ya da güneş paneli olarak adlandırılan fotovoltaik hücrelerle elektrik üre...

Dünya'mızda Bazı Canlı Türlerinin Yok Olmasının Doğal Dengeye Etkisi Yeryüzünde çok sayıda canlı yaşamaktadır. Canlılar, yaşamlarını çevreleriyle sürekli bir etkileşim içinde sürdürürler. Beslenme, barınma ve çoğalma gibi temel gereksinimlerini yaşadıkları bu doğal ortamdan karşılarlar. Doğal ortamda canlılarla cansızlar arasındaki sürekli ilişkiye doğal denge denir. Doğal ortamın zarar görmesi, doğal dengenin bozulmasına neden olur. Bu da o çevrede yaşayan canlıların, yok olması veya türlerinin azalması anlamına gelir. Canlılar arasında, bulunduğu çevreyi en çok etkileyen ve ona zarar veren insandır. Günümüzde dünya nüfusu hızla artmaktadır. Artan nüfusun beslenme, barınma vb. gereksinimlerini karşılayabilmek için doğal ortam, insanların bilinçsiz davranışları sonucunda bozulur. Ormanlar; tarla açmak, bina yapmak amacıyla veya yangınlarla yok edilir. Oysa ki ormanlar, doğal dengeyi sağlayan çok sayıda canlının barınma ve beslenme ortamıdır. Ayrıca çevreyi canlı tutan, güzell...

Tekniğine göre uzaklaştırılamayan ve depolanamayan katı atıklar ve çöpler önemli derecede çevre kirlenmesine neden olmakta, halk sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Çöplerin toplanması, geri kazanılması ve imha edilmesi hâlâ önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Evsel ve ticari yapılardan, endüstriyel işlemlerden atılan her türlü madde katı atık tanımına girmektedir. Katı atıklar, genelde evsel ve endüstriyel atıklar olarak iki kategoride incelenmekte, çevre ve insan sağlığı üzerinde yarattıkları etkiler dolayısıyla da ikinci bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadırlar. Bu ikinci sınıflandırmaya göre tehlikeli olarak sözü geçen atıklar hem kısa dönemli akut etkiler doğuran hem de uzun dönemde çevre üzerinde potansiyel bir tehdit oluşturan maddelerdir. Söz konusu tehlike atıkların bileşiminde bulunan maddelerden kaynaklandığından evsel, kentsel, ticari, tıbbi, endüstriyel kaynaklı tüm atıklarda bulunabilecek çeşitli bileşenlerin, bu atıkların tehlikeli, zararlı olmasına yol açab...

Dünyada ve Türkiye'de gelişen endüstriyel faaliyetlerle birlikte, plansız kentleşme ve hızlı nüfus artışı devam etmektedir. Bu değişimlere paralel olarak üretim ve tüketimdeki önemli artışlar sonucu kişi başına düşen çöp, atık ve artık miktarı da çoğalmaktadır. Atıklar ; toplanmaları, taşınmaları, geri kazanılmaları, zararsız hale getirilmeleri ve bertaraf açısından dört grupta incelenir. Evsel Katı Atıklar Büyük yerleşim merkezlerinin karşılaştıkları en önemli sorunlardan birisi de, kentsel çöpler, yani evsel atıklardır. Evsel atıkları kısaca evlerden atılan tehlikeli ve zararlı katı atık kavramına girmeyen, mutfak, bahçe gibi yerlerden gelen katı atıklar olarak tanımlayabiliriz. Evsel katı atıkların çoğunu organik atıklar, kalan kısmını ise kağıt, karton, tekstil, plastik, deri, ağaç, metal, cam ve kül gibi maddeler oluşturur. Tehlikeli Endüstriyel Atıklar Çevre problemlerinin çoğu sebep ve potansiyel çözümlerine göre, kimyasal maddelerden kaynaklanan sorunlardır. ...

Gürütünün değişik tanımları vardır. Bunlardan birkaçı şöyledir: - İnsanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz yönde etkileyen, fizyolojik ve psikolojik dengeleri bozabilen, iş performansını azaltan, çevrenin hoşnutluğunu ve sakinliğini yok ederek niteliğini değiştiren önemli bir çevre kirliliği türüdür. - İstenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen ses. - Ses dalgaları halinde yayılan bir enerji şeklidir. Yayılması havadaki moleküllerin titreşmesi vasıtası ile oluşur (Havası boşaltılmış bir fanus içindeki zilin sesi duyulmaz). Ses dalgaları havadaki moleküllerle, basınç da gene aynı şekilde havadaki moleküllerle ilgili olduğundan, ses dalgalarına, basınç dalgaları da denir. Ses dalgaları kendilerini kulağa yaptıkları basınçla hissettirirler. Bu basınç sesin cinsine göre büyük değişiklikler gösterir.  Çeşitli seslerin kulağa karışmasına gürültü denir. Gürültü çeşitli kaynaklardan çıkan, birbiriyle ilgisi olmayan seslerdir. Böyle ses karışımlarının, uyumlu ses ka...

Toprak kirliliği, bilindiği gibi temizlenmesi en zor, bazen de hiç mümkün olmayan tehlikeli bir ortam teşkil eder. Bilinçsizce yapılan ilaçlama ve gübreleme, kaliteli ve birinci sınıf toprakların yerleşim ve endüstri için kullanıma açılması, toprak kirliliğini hızlandırmıştır. Toprağın yapısı bilinmeden yapılan gübreleme ve zararlılara karşı yapılan mücadelede kullanılan tarım ilaçlarının fazlası bitki ve canlılara zarar verdiği gibi, yağmur suları ile içme ve kullanma ile yeraltı suyuna karışmakta hatta denizlere kadar ulaşarak kirlilik oluşturmaktadır. Sanayi atıklarının ve evsel atıkların karıştığı sularla sulanmış topraklar ise, kimyasal kirliliklerle karşı karşıya kalırlar. Erozyonla çok miktarda tarıma elverişli toprak kaybı söz konusudur. Verimli toprağın yok olmasından dolayı tarımsal üretimdeki düşüş, kalite bozulması, besin zincirindeki eksikliklerin yanısıra erozyonla taşınan topraklar denizlerde ve akarsularda bulanıklık oluşturarak su içi ekolojik dengeyi etkilemektedir. A...