Hazarlar
Eski devletleri hakkında pek bilgi bulunmamaktadır. VII. yüzyılda İtil ve Don Nehirleri ile Kafkaslara egemen oldular. 627 - 623 yıllarında Tiflis'i de aldılar. Bizansla işbirliği yaparak İran'a indiler. Hazar Hanlığı VII - IX yüzıllar arasında sınırlarını daha da genişletti. Doğuda Yayık (Ural) Irmağı'ndan batıda Tuna Nehri'ne, Kuzeyde Moskova çevresine, güneyde Arran'a kadar uzanan geniş topraklara yayıldılar. • Hazarlar Kafkasların kuzeyinde yaşamış Sabir Türklerinin halefleri olarak bilinen bir Türk topluluğudur. Halife Hz. Osman'ın ordularını yendiler. Emevi ordusunun baskısıyla İslam dinini benimser gözükmüşlerse de Emeviler bu bölgeden çekilince yine eski dinleri olan Museviliğe dönmüşlerdir (737). Hazarlar , bu tarihten sonra Alanları ve diğer Kafkasya halkları ile Macarları, Gotları ve Kırım'daki Bizans kolonilerini kendi kontrolleri altına almışlardır. İtil Bulgarları ve Slav toplulukları Hazar egemenliğini tanımışlardır. X. yy.'a gelindiğinde...